เนื้องอกเต้านมในสุนัข

เต้านมเป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่สร้างน้ำนมเพื่อเลี้ยงลูกสุนัขแรกเกิด   ลักษณะเต้านมของสุนัขจะวางตัวอยู่เป็น 2 แถวใต้ต่อหน้าอกไปจนถึงช่องท้องส่วนล่าง

อาการสุนัขที่เกิดเนื้องอกเต้านม อาจจะพบก้อนเนื้อที่เต้านมก้อนเดียวหรือหลายก้อนโดยเฉพาะเต้านมคู่ที่ 4 และ 5 ซึ่งเป็นเต้านมที่มีขนาดใหญ่และมีเนื้อเยื่อเต้านมมากที่สุด เนื้องอกเต้านมชนิดไม่รุนแรงจะมีลักษณะก้อนเนื้อขนาดเล็กมีขอบเขตชัดเจนมีลักษณะแข็ง

ส่วนเนื้องอกเต้านมชนิดรุนแรงจะพบก้อนเนื้อมีการขยายใหญ่อย่างรวดเร็วขอบเขตไม่ชัดเจน ก้อนเนื้อเกาะยึดอาจจะพบผิวหนังด้านบนเป็นแผลหรือเกิดการอักเสบ

โรคนี้จะสามารถพบได้บ่อยในสุนัขเพศเมีย  แต่สุนัขเพศผู้ ก็เป็นได้เช่นกัน ซึ่งถ้าหากสุนัขเพศผู้เป็นโรคนี้แล้ว มักจะรักษาไม่ค่อยได้ผลดีเท่าสุนัขเพศเมีย

เนื้องอกเต้านมในสุนัขเต้านมสุนัข

โดยเฉลี่ยแล้วมักพบเนื้องอกที่เต้านมในสุนัขอายุ 10.5 ปี และไม่ค่อยพบในสุนัขที่มีอายุน้อยกว่า 5 ปี     มีรายงานว่า พบเนื้องอกเต้านมมากเป็นอันดับสองรองจากเนื้องอกของผิวหนัง  และเนื้องอกเต้านมสุนัขประมาณครึ่งหนึ่งจะเป็นชนิดรุนแรง( มะเร็ง )

เนื้องอกเต้านมจะพบได้น้อยในสุนัขที่มีอายุต่ำกว่า4ปีและมีโอกาสพบมากขึ้นในสุนัขที่มีอายุปานกลางถึงอายุมาก
มีรายงานที่น่าสนใจคือ อัตราการเกิดเนื้องอกเต้านมลดลงในสุนัขเพศเมียที่ทาหมันก่อนถึงวัยเจริญพันธุ์
ในขณะที่สุนัขเพศเมียที่คุมกำเนิดโดยการฉีดฮอร์โมน ( ฉีดยาคุม ) มีโอกาสการเกิดเนื้องอกเต้านมสูงขึ้น.

สุนัขที่มีเนื้องอกเต้านมสามารถแบ่งออกได้เป็นหลายกลุ่มเช่น Complex Adenomas, Simple Adenomas, Fibroadenomas ,Duct Papillomas , Osteosarcomas, Fibrosarcomas, Solid Carcinomas และ Papillary Cystic Adenocarcinomas เป็นต้น

สาเหตุที่ทำให้สุนัขเกิดเนื้องอกที่เต้านม

เชื่อว่าปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดโรคนี้นั้นมาจาก “พันธุกรรม” โดยสุนัขบางสายพันธุ์จะมีโอกาสเป็นโรคมะเร็งเต้านม
ได้มากกว่าสายพันธุ์อื่นเช่น Toy Poodles, Miniature Poodles, English Springer Spaniels, Brittanys, Cocker Spaniels, English Setters, Pointers, German Shepherds, Malteses และ Yorkshire terriers

ปัจจุบันไม่ทราบสาเหตุแต่น่าจะเป็นผลมาจากฮอร์โมนหรือพันธุกรรม

การวินิจฉัยโรค

เนื่องจากมีหลายโรคที่สามารถทำให้เกิดอาการในลักษณะเดียวกันได้ ดังนั้น สัตวแพทย์จึงจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อแยกโรคต่างๆออกไปโดยจะเริ่มจากการซักประวัติเกี่ยวกับสุขภาพของสุนัขและอาการที่เกิดขึ้นก่อนจะทำการตรวจเลือดตรวจปัสสาวะและเอ็กซเรย์ช่องท้องและช่องอกเพื่อดูการแพร่กระจายของเนื้องอก  นอกจากนั้นยังจะต้องมีการเจาะตัวอย่างชิ้นเนื้อของเนื้องอกดังกล่าวและต่อมน้ำเหลืองเพื่อมาช่วยในการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งหรือไม่

วิธีการรักษา

การรักษาหลักคือ “การผ่าตัด” เพื่อนำเนื้องอกดังกล่าวออก  โดยวิธีการผ่าตัดที่ใช้นั้นจะขึ้นกับอายุของสุนัขชนิดของเนื้องอกและระยะการแพร่กระจายของโรค   โดยสัตวแพทย์อาจจะผ่าตัดเฉพาะเนื้องอกออกหรืออาจจะตัดเนื้องอกเนื้อเยื่อโดยรอบต่อมน้ำเหลืองและเต้านมออกทั้งหมด

เนื้องอกบางชนิดสามารถลุกลามไปยังบริเวณข้างเคียงได้อย่างรวดเร็วทำให้ผ่าตัดออกได้ลำบากและอาจจะต้องผ่าตัดออกเพียงบางส่วนและให้การรักษาร่วมกับการให้ยาเคมีบำบัด

ระหว่างการผ่าตัดเต้านมสัตวแพทย์อาจจะแนะนำให้ทำหมันไปพร้อมกันเพื่อลดโอกาสในการเป็นซ้ำแต่ก็จะต้องขึ้นกับอายุของสุนัขเช่นกันเพราะในสุนัขที่มีอายุมากอาจจะไม่ได้ประโยชน์จากการทำหมัน

การป้องกัน

การทำหมันก่อนที่สุนัขจะเริ่มเป็นสัดครั้งแรก  จะสามารถช่วยลดความเสี่ยงต่อการมีเนื้องอกที่เต้านมได้  แต่ถ้าหากทำหมันหลังจากที่สุนัขเริ่มเป็นสัดไป 1 รอบก็จะทำให้มีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคขึ้น 8% หากทำหมันหลังจากเป็นสัดไปแล้ว 2 รอบก็จะทำให้ความเสี่ยงต่อการเกิดเนื้องอกนั้นเพิ่มขึ้นถึง 26 % และหากทำหมันหลังจากที่สุนัขอายุมากกว่า 2.5 ปีไปแล้วก็พบว่าจะมีโอกาสเป็นโรคได้เท่าๆกับสุนัขที่ไม่ได้ทำหมัน

การดูแลหลังการรักษา

สัตวแพทย์ที่เชี่ยวชาญด้านมะเร็งจะเป็นผู้แนะนำแนวทางในการรักษาการดูแลสุนัขที่บ้านและการตรวจติดตามการรักษาในช่วงแรกนั้นจะต้องมีการพาสุนัขมาตรวจร่างกายและเอ็กซเรย์ปอดที่เดือนที่ 1,3,6,9 และเมื่อครบ 1 ปีเพื่อดูว่ามีเนื้องอกกลับเป็นซ้ำหรือมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นที่เนื้อเยื่อหรือไม่

ผลลัพธ์ของการรักษานั้นขึ้นอยู่กับชนิดของเนื้องอกที่พบ (ว่าเป็นมะเร็งหรือไม่เป็นมะเร็ง) ขนาดของเนื้องอกและการแพร่กระจายของโรค

หากเนื้องอกนั้นยังไม่มีการแพร่กระจายอาจจะสามารถรักษาให้หายได้ด้วยการผ่าตัดโดยเฉพาะในเนื้องอกชนิดที่ไม่ใช่มะเร็ง

หากคุณสังเกตเห็นว่าสุนัขมีก้อนเกิดขึ้นที่เต้านมอย่ารอสังเกตอาการเองเพราะว่าหากเนื้องอกนั้นเป็นมะเร็งจะสามารถแพร่กระจายไปทั่วร่างกายได้อย่างรวดเร็วและอาจจะไม่สามารถรักษาได้ดังนั้นหากพบก้อนควรรีบพามารักษาและผ่าตัดออก

แต่ถ้าคุณไม่ได้วางแผนจะให้สุนัขของคุณผสมพันธุ์ก็ควรทำหมันให้สุนัขก่อนที่จะเป็นสัดครั้งแรกเพื่อลดโอกาสในการเกิดเนื้องอกที่เต้านม

Reference
Merck veterinary manual
http://www.petmd.com
Dobson,J.M.,Sa,vet,ku.ac.th
http://www.honestdocs.co>mammarygl

โรงพยาบาลสัตว์ตลิ่งชันหวังว่าบทความและสาระน่ารู้นี้จะช่วยให้คุณเข้าใจเรื่องโรคภัยต่างๆที่อาจจะเกิดขึ้นกับสุนัขของคุณได้ รวมถึงแนวทางการรักษา การป้องกันโรค และบทความเหล่านี้เขียนและค้นคว้าจากสัตวแพทย์ที่มีประสบการณ์ในการรักษา  จึงหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะเป็นความรู้ที่ท่านนำไปปรับใช้กับสุนัขของท่านได้

สอบถามรายละเอียดหรือข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โทร 02-887-8321-3 หรือเฟชบุ๊ค @TcahFanface

สพ.ญ.กนกพรรณ โชติกวณิชย์
แผนกศัลยกรรม, แผนกอายุรกรรม
โรงพยาบาลสัตว์ตลิ่งชัน