การเป็นสัดในสุนัข

สุนัขเป็นสัดครั้งแรกอยู่ในช่วงอายุเฉลี่ย  7-12 เดือน  เป็นสัดเร็วสุดอายุประมาณ 6 เดือน และช้าที่สุด
อายุประมาณ 24 เดือน. ในสุนัขพันธุ์เล็กมักจะเป็นสัดเร็วกว่าสุนัขพันธุ์ใหญ่  สุนัขเป็นสัดเฉลี่ยปีละ 2 ครั้ง
ระยะห่างของวงรอบแต่ละครั้งประมาณ  5-7 เดือน  ฤดูกาลไม่มีผลต่อวงรอบการเป็นสัดของสุนัข
สุนัขสามารถเป็นสัดได้ตลอดชีวิตไม่เหมือนคนที่มีระยะหมดประจำเดือน

ระยะการเป็นสัดในสุนัขแบ่งเป็น 4 ระยะได้แก่ระยะก่อนยอมรับการผสม( Proestrus ) , ระยะยอมรับการผสม
( Estrus ) , ระยะหลังการยอมรับการผสม( Diestrus ) , ระยะพัก( Anestrus )

cc : http://www.vetmed.lsu.edu

ระยะที่1 : ระยะก่อนยอมรับการผสม ( proestrus )

             เฉลี่ย 9 วัน ( อาจอยู่ในช่วง 3 – 17 วัน ) ระยะนี้จะมีการเพิ่มขึ้นของฮอร์โมนเอสโตรเจนสุนัขตัวเมีย
จะมีอวัยวะเพศบวมขึ้นอย่างชัดเจนและเริ่มมีเลือดออกจากอวัยวะเพศโดยวันแรกที่เลือดออกจะนับเป็นวันที่ 1
ของวงรอบการเป็นสัดระยะนี้จะมีสุนัขเพศผู้มาสนใจแต่สุนัขเพศเมียจะไม่ยอมให้ผสมพันธุ์  ตัวผู้จะมาดม
เเละสนใจสุนัขที่เป็นสัด

การเป็นสัดในสุนัขการเป็นสัดในสุนัข
ภาพเปรียบเทียบอวัยวะเพศปกติกับช่วงเป็นสัด.  ตัวผู้จะมาดมเเละสนใจสุนัขที่เป็นสัด

ระยะที่ 2 : ระยะยอมรับการผสม ( estrus )

เฉลี่ย 9 วัน ( อยู่ในช่วง 3 – 21 วัน ) ระยะนี้จะมีการเพิ่มขึ้นของฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเป็นระยะที่มีการตกไข่
สุนัขจะยังคงมีอวัยวะเพศบวมอยู่ยังมีสิ่งคัดหลั่งเป็นเลือดจางๆระยะนี้เป็นระยะที่สุนัขเพศเมียจะยอมรับ
การผสมจากสุนัขเพศผู้

ระยะที่ 3 : ระยะหลังการยอมรับการผสม ( diestrus )

เฉลี่ย 2 เดือนเป็นระยะที่เกิดหลังจากไข่ตกไปแล้ว 6 วันเป็นระยะที่ฮอร์โมนโปรเจสเตอรโรนสูงตลอดเวลา
อวัยวะเพศกลับมามีขนาดปกติและไม่มีสิ่งคัดหลั่งไหลจากอวัยวะเพศแล้วไม่เป็นที่สนใจของสุนัขเพศผู้
สุนัขเพศเมียที่ตั้งท้องจะคลอดลูกในช่วงท้ายของระยะนี้และฮอร์โมนโปรเจสเตอรโรนจะลดลงช่วงคลอด

ระยะที่ 4 : ระยะพัก ( anestrus )

เฉลี่ยประมาณ 4 – 5 เดือนเป็นระยะที่ไม่มีอิทธิพลของฮอร์โมนเพศมาเกี่ยวข้องในสุนัขที่คลอดลูกจะเป็น
ระยะเลี้ยงลูกและจะมีน้ำนมเป็นระยะที่มดลูกจะกลับเข้าสู่สภาพปกติ

                                                                                      การหาวันตกไข่

 

วิธีที่แม่นยำที่สุดคือการตรวจฮอร์โมนโปรเจสเตอรโรนในกระแสเลือด. แต่จะมีวิธีคร่าวๆที่เจ้าของสามารถกะ
ระยะได้โดยการนับวันจากที่กล่าวมาแล้วระยะที่ 2 จะเป็นระยะที่ไข่ตกและยอมรับการผสมเพราะฉะนั้นก็จะ
ประมาณวันที่ 10 – 12 ของการเป็นสัด

การหาวันผสม

โดยหาวันตกไข่อาจจะจากการตรวจฮอรโมนในเลือดหรือจากวิธีคร่าวๆโดยการนับวันถ้าเป็นการผสมโดยวิธี
ธรรมชาติหรือผสมเทียมโดยวิธีสอดท่อผสมเทียมผ่านช่องคลอดแนะนำให้ผสมวันเว้นวันประมาณ 3 ครั้งแต่
ถ้าเป็นการผสมเทียมโดยวิธีผ่าตัดฉีดน้ำเชื้อวิธีนี้สัตวแพทย์จะต้องตรวจฮอร์โมนโปรเจสเตอรโรนในเลือด
แล้วนัดวันผ่าตัดที่เหมาะสม

ความเข้าใจเกี่ยวกับไข่และอสุจิ

ไข่ที่ตกลงมาจะอยู่ในท่อนำไข่เป็นไข่ระยะแรกจะใช้เวลา 48 – 72 ชั่วโมงในการพัฒนาเป็นไข่ระยะที่ 2
ซึ่งเป็นไข่ระยะที่พร้อมได้รับการผสม สุนัขเพศเมียจะสามารถตกไข่ได้หลายใบในระยะเป็นสัด
อสุจิจะมีชีวิตอยู่ได้ 4 – 6 วันในระบบสืบพันธุ์ของเพศเมียและอสุจิจะทยอยตายลงหลังจากนั้น
สุนัขเพศเมียสามารถยอมรับการผสมจากสุนัขเพศผู้ได้มากกว่า 1 ตัว

ความผิดปกติที่พบได้ในการเป็นสัด

สุนัขมีอาการของระยะที่ 1หรือ2 ซํ้าๆ กันหรือนานกว่าปกติโดยไม่เข้าสู่ระยะที่ 3หรือมีระยะที่ 3 สั้นกว่าปกติ
ซึ่งทำให้ไม่สามารถตั้งท้องได้ตามปกติเข้าสู่วงรอบใหม่เร็วเกินไปหรือไม่เป็นสัดเลยมีลักษณะสารคัดหลั่ง
เป็นหนอง

ถ้าพบอาการที่ผิดปกติควรพาสุนัขไปพบสัตวแพทย์

ปรึกษาปัญหาการตั้งครรภ์ การคลอด ได้ที่แผนกอายุรกรรมและสูติกรรม
โรงพยาบาลสัตว์ตลิ่งชัน โทร 02-887-8321-3 หรือ
ที่เฟชบุ๊ค  https://www.facebook.com/tcahFanpage

 

Reference
Merck veterinary manual

http://www.petmd.com
https://vcahospitals.com/know-your-pet/estrus-cycles-in-dogs

Canine Reproduction-The Theory and Practice Book Online at Low Prices in India | Canine Reproduction-The Theory and Practice


สพ.ญ.กนกพรรณ โชติกวณิชย์
แผนกศัลยกรรม, แผนกอายุรกรรม
โรงพยาบาลสัตว์ตลิ่งชัน