การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงข้อในสัตว์เลี้ยง

เมื่อสัตว์เลี้ยงของเราอายุมากขึ้นกฏธรรมชาติที่หนีไม่พ้นก็คือความเสื่อมของร่างกาย
ทำให้ประสิทธิภาพในการทำงานของระบบต่างๆลดลง โดยเฉพาะเรื่องข้อและกระดูก
เราจะพบว่า โรคข้อกระดูกอักเสบ (Osteoarthritis) ซึ่งเกิดจากเซลล์เนื้อเยื่อบริเวณ
กระดูกอ่อนเสื่อมสภาพก็เป็นอีกโรคที่สุนัขชราเป็นกันบ่อยมากในปัจจุบัน

การรักษาโรคข้อกระดูกอักเสบ นอกจากการให้ยาลดปวดร่วมกับการกายภาพบำบัดแล้วการใช้ผลิตภัณฑ์
กลุ่มอาหารเสริมบำรุงข้อ กำลังได้รับความนิยมและจัดว่าเป็นส่วนหนึ่งของแพทย์ทางเลือก   เนื่องจาก อาหารเสริม
เหล่านี้มีสารอาหารที่ได้มาจากธรรมชาติโดยตรงทำให้มีความปลอดภัยสูง และสามารถชะลอการพัฒนาของโรคได้
ในที่นี้จะขอกล่าวถึงอาหารเสริมที่พบบ่อยในประเทศไทย เช่น กลูโคซามีนซัลเฟต  คอนดรอยตินซัลเฟต
กรดไขมันโอเมกา-3  สมุนไพรและหอยแมลงภู่นิวซีแลนด์

1.กลูโคซามีน (Glucosamine) เป็นส่วนประกอบสำคัญของสารไกลโคซามิโนไกลแคนที่อยู่ในเนื้อเยื่อ
กระดูกอ่อนและน้ำไขข้อโดยทำหน้าที่ไปกระตุ้นให้เซลล์กระดูกอ่อนผิวข้อและเซลล์เยื่อบุผิวข้อสร้างสารไฮยารูโร
แนนและโปรติโอไกลแคนเพิ่มขึ้น  ทำให้โครงสร้างของกระดูกอ่อนผิวข้อมีความแข็งแรงและช่วยยับยั้งกระบวนการ
อักเสบของเนื้อเยื่อโดยรอบ

กลูโคซามีนที่ผลิตทางการค้ามักมาจากเปลือกกุ้งและปูอาจอยู่ในรูปของกลูโคซามีนซัลเฟตหรือกลูโคซามีน
ไฮโดรคลอไรด์ ขนาดที่ใช้ค่อนข้างหลากหลายโดยต้องประเมินจากอาการและความรุนแรงของโรคข้อเสื่อม
โดยมากปริมาณที่แนะนำคือ1,500 มิลลิกรัมต่อวัน วันละครั้งโดยสุนัขต้องรับประทานติดต่อกันเป็นเวลาอย่างน้อย
2 เดือนจึงจะเห็นผลในการเพิ่มระดับของสารไกลโคซามิโนไกลแคนและช่วยลดอาการเจ็บขาได้อย่างชัดเจนเมื่อรับ
ประทานติดต่อกันเป็นเวลา 5 เดือน แสดงให้เห็นว่ายากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ช้าแต่ก็มีความปลอดภัยสูงและประสิทธิภาพของ
ยาจะยิ่งเพิ่มสูงขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับคอนดรอยตินซัลเฟต

2.คอนดรอยตินซัลเฟต (Chondroitin sulfate) เป็นสารในกลุ่มไกลโคซามิโนไกลแคนที่พบปริมาณ
มาก ใน กระดูกอ่อนผิวข้อสามารถยับยั้งกระบวนการเสื่อมสลายคอลลาเจนและโปรติโอไกลแคนในเนื้อกระดูกอ่อน
คอนดรอยตินซัลเฟตที่ผลิตทางการค้าจะสกัดจากกระดูกอ่อนที่หลอดลมและแผ่นกั้นช่องจมูกของโคหรือโครงกระดูก
ปลาฉลามและเนื่องจากสารนี้มีความสามารถในการดูดซึมในทางเดินอาหารต่ำมากจึงต้องมีกระบวนการสกัดให้มีความ
บริสุทธิ์สูงทำให้ต้นทุนในการผลิตสูงกว่าเมื่อเทียบกับสารสกัดกลูโคซามีนแต่ข้อดีคือหลังการดูดซึม ร่างกายสามารถ
คงระดับยาในเลือดและคงอยู่ในน้ำไขข้อได้นาน  ขนาดยาที่ใช้ก็ขึ้นกับอาการทางคลินิก  โดยทั่วไปให้เริ่มต้นใช้ไม่
น้อยกว่า 500 มิลลิกรัมต่อตัว  และจากการศึกษาพบว่าหากแบ่งยาเป็น2-3 ครั้งต่อวันจะให้ประสิทธิภาพดีกว่าการให้
ยาวันละครั้งซึ่งหลังรับประทานยาไปได้ 1-2 เดือนก็จะเห็นว่าอาการกะเพลกลดลง การเคลื่อนไหวของข้อต่อดีขึ้น

การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงข้อในสัตว์เลี้ยง หอยแมลงภู่นิวซีแลนด์ ปลาทะเล แหล่งโอเมก้า3 ช่วยเสริมบำรุงข้อและกระดูก
หอยแมลงภู่นิวซีแลนด์, ไขมันโอเมก้า3

3.กรดไขมันโอเมกา-3 (Omega-3 fatty acids)เป็นสารที่มีบทบาทสำคัญในการช่วยลดกระบวนการ
อักเสบของข้อเนื่องจากมีโครงสร้างที่คล้ายกับกรดอะราชิโดนิกซึ่งเป็นสารตั้งต้นในกระบวนการสร้างสารอักเสบ
ทำให้มีคุณสมบัติไปยับยั้งการเมตาบอลิซึมของของกรดอะราชิโดนิกจึงลดการเสื่อมสลายของเซลล์กระดูกอ่อน
ผิวข้อกรดไขมันชนิดนี้พบมากในปลาทะเล

4. สมุนไพร พืชสมุนไพรที่ได้รับการศึกษาแล้วพบว่ามีคุณสมบัติช่วยรักษาโรคข้อเสื่อมคือ ขิงและขมิ้นชัน
โดยสารสกัดจากพืชเหล่านี้มีฤทธิ์ต้านสารตั้งต้นของไซโตไคน์ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการอักเสบทำให้การทำลาย
กระดูกอ่อนผิวข้อในโรคข้อเสื่อมลดลง

5.หอยแมลงภู่นิวซีแลนด์ เป็นแหล่งของคอนดรอยตินซัลเฟตและกรดไขมันโอเมกา-3 มีผลในการปกป้องผิวกระดูกอ่อนตามที่กล่าวมาแล้วข้างต้น

ปัญหาที่สำคัญที่สุดในการใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงข้อ คือ การกำหนดขนาดยาที่เหมาะสมเนื่องจากยากลุ่มนี้ควร
พิจารณาจากความรุนแรงของโรคมากกว่าการให้ตามน้ำหนักตัวสัตว์  เพราะยากลุ่มนี้ส่วนใหญ่ไปลดความรุนแรงของ
กระบวนการสลายของกระดูกอ่อนผิวข้อ ดังนั้น หากทำการเสริมไม่เพียงพอกับส่วนที่ถูกทำลายก็ย่อมทำให้การรักษา
ไม่ได้ผล

นอกจากนั้นสิ่งที่ต้องระลึกเสมอคือยาในกลุ่มนี้ออกฤทธิ์ช้าจึงต้องรับประทานยาเป็นระยะเวลาหนึ่งก่อนจึงจะออกฤทธิ์เต็มที่  ซึ่งส่วนใหญ่ใช้เวลา 1-2 เดือนขึ้นไป  ปัจจุบันมีการผลิตยากลุ่มนี้ออกมาใช้อย่างกว้างขวางดังนั้นควรเลือกยาที่
มีกระบวนการผลิตที่ได้มาตรฐานทำให้ได้ยาที่มีความบริสุทธิ์มากเพียงพอความสามารถในการดูดซึมของยาก็มากตาม
ไปด้วย

การให้อาหารเสริมเพื่อบำรุงข้อแม้จะใช้เวลาในการรักษาแต่ก็เป็นวิธีที่ปลอดภัยช่วยให้สุนัขของคุณมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น   แม้จะเห็นผลช้าแต่ได้ประสิทธิภาพที่ยั่งยืน  หากมีข้อสงสัยหรือต้องการรายละเอียดเพิ่มเติมสามารถสอบถามได้ที่โรงพยาบาลสัตว์ตลิ่งชัน 02-887-8321-3

เอกสารอ้างอิง

  1. กรกฎงานวงศ์พาณิชย์. นิวทราซูติคัลสำหรับโรคข้อเสื่อมในสุนัข. ในการประชุมวิชาการบำบัดโรคสัตว์เลี้ยงครั้งที่15, หน้า206-208. 26-29 เมษายน2552, ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์กรุงเทพฯ, 2552.
  2. Morelli V, Naquin C, Weaver V. Alternative therapies for traditional disease states: osteoarthritis. Am. Fam. Physician 2003; 67(2): 339-44.
  3. Campbell K. Use of fatty acid supplements in dogs. Vet Dermatol 1993; 4(4): 167-73.

 

สพ.ญ.มณีรัตน์ วรกุลสันติ
แผนกศัลยกรรม, แผนกระบบกระดูก และข้อต่อ ,แผนกอายุรกรรม
โรงพยาบาลสัตว์ตลิ่งชัน

ลิงค์ที่เกี่ยวข้อง
ศูนย์กายภาพบำบัดและลู่วิ่งสายพานใต้น้ำ
TTA เทคนิคการผ่าตัดเอ็นหัวเข่าขาดในสุนัข
โรคข้อสะโพกเสี่ยมในสุนัขคืออะไร
โรคสะบ้าเคลื่อนในสุนัข