โรคทางเดินอาหารบกพร่องในกระต่าย

โรคระบบทางเดินอาหารบกพร่องในกระต่าย

โรคระบบทางเดินอาหารบกพร่องในกระต่าย หลายท่านที่เลี้ยงกระต่ายอาจเคยพบปัญหาว่ากระต่าย
อยู่ดีดีก็หยุดกินอาหารกะทันหัน จากนั้นการตายอย่างไม่ทราบสาเหตุในเวลาต่อมา  อย่างไรก็ตาม
เมื่อตรวจสอบถึงลักษณะอาการอย่างละเอียดพบว่านอกจากกระต่ายจะหยุดกินอาหารแล้ว  มักพบว่า
อุจจาระน้อยมากหรือบางตัวไม่อุจจาระเลย บางตัวมีลักษณะถ่ายค่อนข้างเหลวเป็นมูกสีเหลืองหรือ
ขาวปนออกมา  กระต่ายจะปวดท้องมีอาการเกร็งตัว ถ้าปวดมากจะกัดฟันจนสามารถเห็นได้ชัด

โรคระบบทางเดินอาหารบกพร่องในกระต่าย

อุจจาระของกระต่ายมีสองแบบ คือ
-แบบเม็ดกลมๆแข็งๆ
-แบบก้อนนิ่มลักษณะคล้ายพวงองุ่น (cecotropes) ซึ่งอุจจาระแบบพวงองุ่นนี้ถ้าลักษณะเหลวเกินไป
มักเกิดจากความไม่สมดุลของจุลินทรีย์(normal flora) ในลำไส้ใหญ่ของกระต่าย  ความไม่สมดุลของ
จุลินทรีย์ในลำไส้เกิดได้จากหลายปัจจัย ได้แก่ การได้รับยาปฎิชีวนะบางกลุ่ม เช่น penicillin หรือ
lincosamine ซึ่งเป็นอันตรายมากสำหรับกระต่าย การได้รับสารอาหารที่ไม่สมดุล เช่น คาร์โบไฮเดรต
ที่มากเกินไป หรือ อาหารเยื่อใย (fiber) ในปริมาณที่น้อยเกินไปเหล่านี้ ทำให้เกิดกระบวนการบีบตัว
ของลำไส้อย่างผิดปกติและทำให้เกิดภาวะ ทางเดินอาหารบกพร่องตามมาได้

สาเหตุของโรคทางเดินอาหารบกพร่อง ได้แก่
-ความเครียด
-ภาวะร่างกายขาดน้ำ (dehydration)
-ความเจ็บปวดจากอาการป่วยทางร่างกาย
-ระบบทางเดินอาหารอุดตัน
-สารอาหารไม่เหมาะสม โดยเฉพาะได้รับอาหารประเภทเยื่อใยในปริมาณที่ต่ำเกินไป

จากสาเหตุดังกล่าว ถ้าพบว่ากระต่ายหยุดกินอาหารและไม่เห็นอุจจาระนานเกิน 12 ชั่วโมง ควรรีบพากระต่าย
ไปรับการตรวจรักษากับสัตวแพทย์ทันที เนื่องจากภาวะทางเดินอาหารบกพร่อง มักเริ่มจากการบีบตัวที่เบา
และช้าลง จนในที่สุดก็จะเข้าภาวะหยุดนิ่งไม่มีการบีบตัวของลำไส้เลย  ทำให้อหารที่ค้างอยู่ในระบบทาง
เดินอาหารไม่สามารถเคลื่อนที่ผ่านไปได้ทำให้เกิดการอุดตัน ของระบบทางเดินอาหารตามมา  และในลำไส้
ส่วนที่ว่างจะเกิดการหมักของแก๊สซึ่งเกิดจาก ปริมาณของแบคทีเรียที่เพิ่มจำนวนมากขึ้น  แบคทีเรียตัวนี้คือ
Clostridium spp. ทำให้เกิดภาวะท้องอืดอย่างรุนแรงเป็นอันตรายในกระต่าย  นอกจากนี้แบคทีเรียชนิดนี้
จะผลิตสารพิษ ที่เป็นอันตรายทำให้เกิดภาวะตับวายตามมาได้  และกระต่ายมักเสียชีวิตในเวลาต่อมา

การป้องกันการเกิดภาวะทางเดินอาหารบกพร่อง (ท้องอืด)
จึงเป็นการรักษาที่ดีที่สุดซึ่งสามารถกระทำได้ดังนี้
-เตรียมอาหารที่มีปริมาณเยื่อใยสูง เช่น หญ้าแห้ง หรือหญ้าสด โดยเฉลี่ยควรให้ปริมาณประมาณ 4 ถ้วยต่อ
กระต่ายน้ำหนักประมาณ 2 kg/วัน  กรณีอาหารสำเร็จรูปต้องเลือกที่มีปริมาณเยื่อใย (cride fiber) มากกว่า
22% ขึ้นไป
-เตรียมน้ำดื่มสะอาดให้เพียงพอในแต่ละวัน เพื่อป้องกันภาวะร่างกายขาดน้ำและช่วยกระตุ้นให้ระบบทางเดิน
อาหาร ได้ทำงานสมบูรณ์ขึ้น -ควรมีพื้นที่เพียงพอสำหรับให้กระต่ายได้ออกกำลังกายและเคลื่อนไหวเพื่อให้
เกิดความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ โครงร่าง  อีกทั้งช่วยกระตุ้นให้ระบบทางเดินอาหารทำงานได้อย่างปกติ
-ควรพากระต่ายไปตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์เป็นประจำ เพื่อเช็คสุขภาพทั่วไปรวมทั้งสุขภาพกายในช่องปาก
และฟันด้วย  เพราะความผิดปกติเพียงเล็กน้อยอาจกลายเป็นปัญหาที่รุนแรงในเวลาต่อมาได้
-สิ่งสำคัญที่สุดคือ การเฝ้าสังเกตการณ์กินอาหารและขับถ่าย รวมทั้งลักษณะของอุจจาระของกระต่ายอยู่เสมอ
เป็นประจำทุกวัน ถ้าพบความผิดปกติต้องรีบพาไปพบสัตวแพทย์

ทีมสัตวแพทย์ (Exotic)
โรงพยาบาลสัตว์ตลิ่งชัน